Nội dung bài viết

Nguồn gốc Kiếm Câu Tiễn

Kiếm Câu Tiễn là một thanh kiếm bằng đồng thiếc từ cuối thời Xuân Thu, được sử dụng bởi Việt Vương Câu Tiễn. Thanh kiếm này được phát hiện vào tháng 12 năm 1965 trong lăng mộ số 1 nước Sở tại Vọng Sơn, huyện Giang Lăng, tỉnh Hồ Bắc. Đến năm 1999, kiếm được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Kiếm Việt Vương Câu Tiễn nằm trong danh mục cấm xuất cảnh triển lãm đợt ba do Trung Quốc ban hành năm 2013.

Hình dáng Kiếm Câu Tiễn

Chiều dài kiếm: 55,7 cm
Chiều rộng lưỡi kiếm: 4,6 cm
Chiều dài chuôi kiếm: 8,4 cm
Trọng lượng: 875 gram

Mặt lưỡi kiếm có hoa văn hình thoi màu đậm. Tay cầm kiếm được khảm lưu ly màu xanh ở mặt trước và khảm ngọc lam ở mặt sau. Chuôi kiếm có hình tròn với 11 vòng đồng tâm bên trong. Lưỡi kiếm đã qua xử lý lưu hóa, giúp tăng khả năng chống ăn mòn và độ bền chắc, thể hiện kỹ thuật luyện kim và xử lý bề mặt kim loại cực kỳ tiên tiến của người Trung Quốc cổ đại. Khi khai quật, thanh kiếm vẫn sáng bóng và sắc bén, phản ánh trình độ chế tạo vũ khí xuất sắc trong lịch sử Trung Hoa.

Nguồn gốc phát hiện

Có nhiều giả thuyết về lý do thanh kiếm này xuất hiện tại Hồ Bắc. Một số nhà sử học cho rằng sau khi nước Sở tiêu diệt nước Việt, thanh kiếm trở thành chiến lợi phẩm và được đưa về nước Sở. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy ngôi mộ nơi thanh kiếm được tìm thấy đã tồn tại từ thời Sở Chiêu Vương hoặc Sở Hoài Vương. Vì vậy, một giả thuyết khác cho rằng nước Việt từng liên minh với nước Sở, và thanh kiếm này có thể là đồ hồi môn của một công chúa Việt gả sang Sở. Sau đó, thanh kiếm có thể đã được vua Sở ban tặng cho một đại thần, rồi mai táng cùng chủ nhân.

Bí ẩn về dòng chữ khắc trên kiếm

Trên thân kiếm có khắc chữ “鸟虫书” (chữ Triện dạng chim sâu) với nội dung: “越王勾践自乍用鐱”. Nhà nghiên cứu Đường Lan giải thích dòng chữ này có nghĩa là “Kiếm do Việt Vương Câu Tiễn tự chế tác và sử dụng”.

Những thanh kiếm khác của Việt Vương Câu Tiễn

Ngoài kiếm Câu Tiễn, cùng trong ngôi mộ này còn phát hiện một thanh kiếm đồng rất giống nhưng dài hơn (60,6 cm) và không có chữ khắc, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc.

Việt Vương thực tế có nhiều thanh kiếm, đặc biệt là bốn thanh kiếm nổi tiếng từng được trưng bày chung tại Bảo tàng Nam Kinh:

Kiếm Việt Vương Câu Tiễn
Kiếm Việt Vương Giả Chỉ Ư Sạ
Kiếm Việt Vương Bất Thọ
Kiếm Việt Vương Châu Câu

Tuy nhiên, trong số đó, kiếm Việt Vương Câu Tiễn được xem là giá trị nhất vì đây là kiếm tự dụng của Câu Tiễn. Đặc biệt, tám ký tự khắc trên thân kiếm là chữ Triện được cách điệu đẹp mắt, gọi là “鸟篆” (Triện chim). Ban đầu, người ta chỉ có thể xác định sáu chữ đầu tiên: “越王 (Việt Vương) và “自乍用剑” (Tự chế và dùng kiếm), nhưng không rõ hai chữ còn lại. Sau này, học giả Đường Lan cho rằng hai chữ đó là “鸠浅” (âm đọc tương đương với “勾践”), tức là tên của Câu Tiễn. Giả thuyết này được nhiều nhà nghiên cứu ủng hộ.

Bị hư hại trong triển lãm

Ngày 24/08/1994, trong triển lãm “Văn vật nước Sở thời Chiến Quốc” tại Singapore, thanh kiếm bị hư hại do sơ suất của nhân viên trưng bày. Khi tháo thanh kiếm khỏi hộp, một tấm kính hữu cơ vô tình mắc vào lưỡi kiếm, tạo ra một vết xước mới dài 0,7 cm và rộng 0,1 cm. Sau khi kiểm tra, các chuyên gia kết luận vết hư hại là “tổn thương nhẹ”.

Nhằm bảo vệ thanh kiếm khỏi những tổn hại tương tự, năm 2013, Trung Quốc đưa kiếm Câu Tiễn vào danh sách cấm xuất cảnh triển lãm, nhằm bảo vệ những bảo vật quốc gia hiếm có và dễ hư hỏng.

Tham khảo: Mua ngay Kiếm Câu Tiễn hiện đại phục chế